Eureka — Servis Keşfi (Service Discovery)

⚠️ Bu konuda çalıştırılabilir örnek yoktur. Eureka, Spring Cloud bağımlılığı ve birden çok ayrı servis gerektirir; bu portal (tek JVM, JDK 21) bunu çalıştıramaz. Aşağıdaki kod/yapı tanıtım amaçlıdır.

Mikroservis mimarisinde onlarca, yüzlerce servis vardır ve bunlar dinamik olarak ölçeklenir (yeni örnekler açılır/kapanır, IP/port değişir). Bir servis başka bir servisi nasıl bulur? Adresleri elle (hard-coded) yazmak imkânsızdır. Çözüm servis keşfi (service discovery): servisler bir kayıt defterine (registry) kaydolur; diğerleri o defterden adresi sorar. Netflix Eureka, Spring Cloud'un en yaygın servis keşif çözümüdür.

Sorun: servisler birbirini nasıl bulur?

Sipariş Servisi  ->  Ödeme Servisi'ni çağırmak istiyor
                     ama Ödeme Servisi'nin adresi ne? (192.168.x.x:????)
                     - 3 örneği var, hangisi? - biri çöktü, yenisi açıldı...

Statik adres yazmak kırılgandır. Servis keşfi bunu çözer: "Ödeme Servisi nerede?" sorusunu bir registry'ye sorarsın, o da güncel adres(ler)i verir.

Eureka Server (kayıt defteri)

Eureka Server, tüm servislerin kaydolduğu merkezi defterdir. Kurulumu çok basittir:

// build.gradle
implementation 'org.springframework.cloud:spring-cloud-starter-netflix-eureka-server'

@SpringBootApplication
@EnableEurekaServer            // bu uygulamayı bir Eureka kayıt sunucusu yapar
public class EurekaServerApp {
    public static void main(String[] args) { SpringApplication.run(EurekaServerApp.class, args); }
}

# application.yml
server.port: 8761                       # Eureka'nın standart portu
eureka:
  client:
    register-with-eureka: false         # sunucunun kendisi kaydolmaz
    fetch-registry: false

http://localhost:8761 adresinde Eureka'nın web panosu açılır; kayıtlı servisleri görürsün.

Nasıl çalışır?

1. Kayıt (register): Her servis açılınca Eureka'ya "ben Ödeme Servisi'yim, adresim şu" der.
2. Kalp atışı (heartbeat): Servisler düzenli "hâlâ ayaktayım" sinyali gönderir; göndermezse Eureka onları defterden düşürür (sağlık takibi).
3. Keşif (discovery): Bir servis başkasını çağıracağında, IP değil servis adıyla sorar; Eureka güncel adresi döndürür.
4. Yük dengeleme: Bir servisin birden çok örneği varsa, istemci tarafı yük dengeleme (client-side load balancing) ile aralarında dağıtım yapılır.

Eureka mimarideki yeri

        ┌──────────────── Eureka Server (8761) ────────────────┐
        │   kayıt defteri: SIPARIS->[...], ODEME->[...], ...     │
        └───────────▲───────────────▲───────────────▲───────────┘
            kaydol   │       kaydol   │       kaydol   │  (heartbeat)
        ┌────────────┴──┐  ┌──────────┴───┐  ┌─────────┴────┐
        │ Sipariş Servisi│  │ Ödeme Servisi│  │ Kargo Servisi│
        └────────────────┘  └──────────────┘  └──────────────┘

Servisleri Eureka'ya kaydetme ve birbirini bulup çağırma ayrı bir konudur (sonraki: Service Registration).

Modern bağlam ve alternatifler

• Spring Cloud Netflix (Eureka dahil) bakım modundadır ama Eureka hâlâ yaygındır.
• Kubernetes ortamlarında servis keşfi genelde platform tarafından sağlanır (K8s Service + DNS); ayrı bir Eureka gerekmez.
• Alternatifler: Consul, etcd, Spring Cloud LoadBalancer.

Özet

Servis keşfinin, dinamik mikroservis ortamında servislerin birbirini adres yazmadan bulmasını sağladığını; Eureka Server'ın merkezi kayıt defteri olarak kurulumunu (@EnableEurekaServer, port 8761) ve çalışma mantığını (kayıt → heartbeat → keşif → yük dengeleme) öğrendik; Kubernetes/ Consul alternatiflerine değindik. Sırada, servisleri bu deftere kaydedip birbirini çağırma: Service Registration.