1// Ornek1: ArrayDeque — hem yığın (stack) hem kuyruk (queue) için hızlı çift uçlu yapı.
2// Çalıştırma: java Ornek1.java
3import java.util.ArrayDeque;
4import java.util.Deque;
5
6public class Ornek1 {
7
8    public static void main(String[] args) {
9        // YIĞIN (LIFO) olarak: push/pop/peek. (Eski Stack sınıfının yerine ÖNERİLEN.)
10        Deque<String> yigin = new ArrayDeque<>();
11        yigin.push("sayfa1"); yigin.push("sayfa2"); yigin.push("sayfa3");
12        System.out.println("Yığın: " + yigin);
13        System.out.println("pop (geri): " + yigin.pop() + " -> " + yigin); // son giren ilk çıkar
14        System.out.println("peek (tepe): " + yigin.peek());
15
16        // KUYRUK (FIFO) olarak: offer/poll/peek.
17        Deque<String> kuyruk = new ArrayDeque<>();
18        kuyruk.offer("müşteri1"); kuyruk.offer("müşteri2"); kuyruk.offer("müşteri3");
19        System.out.println("\nKuyruk: " + kuyruk);
20        System.out.println("poll (ilk): " + kuyruk.poll() + " -> " + kuyruk); // ilk giren ilk çıkar
21
22        // ÇİFT UÇLU: iki uçtan da ekle/çıkar.
23        Deque<Integer> deque = new ArrayDeque<>();
24        deque.addFirst(1); deque.addLast(2); deque.addFirst(0);
25        System.out.println("\nDeque (çift uçlu): " + deque);
26        System.out.println("ilk=" + deque.peekFirst() + ", son=" + deque.peekLast());
27
28        System.out.println("""
29
30                --- ArrayDeque ---
31                Çift uçlu kuyruk (double-ended queue): her iki uçtan ekle/çıkar O(1).
32                Yığın olarak: push/pop/peek (LIFO). Kuyruk olarak: offer/poll/peek (FIFO).
33                NEDEN ArrayDeque? Eski Stack (Vector tabanlı, senkronize, yavaş) yerine ÖNERİLİR;
34                LinkedList'e göre de daha hızlı ve az bellek kullanır. null eleman KABUL ETMEZ.""");
35    }
36}

1// Ornek2: PriorityQueue — öncelik kuyruğu (heap). En öncelikli eleman önce çıkar.
2// Çalıştırma: java Ornek2.java
3import java.util.Comparator;
4import java.util.PriorityQueue;
5
6public class Ornek2 {
7
8    record Gorev(String ad, int oncelik) {}
9
10    public static void main(String[] args) {
11        // Varsayılan: min-heap (en KÜÇÜK önce çıkar).
12        PriorityQueue<Integer> minHeap = new PriorityQueue<>();
13        minHeap.add(50); minHeap.add(10); minHeap.add(30); minHeap.add(20);
14        System.out.print("Min-heap çıkış sırası: ");
15        while (!minHeap.isEmpty()) System.out.print(minHeap.poll() + " "); // 10 20 30 50
16        System.out.println();
17
18        // Max-heap: Comparator ile ters (en BÜYÜK önce).
19        PriorityQueue<Integer> maxHeap = new PriorityQueue<>(Comparator.reverseOrder());
20        maxHeap.addAll(java.util.List.of(50, 10, 30, 20));
21        System.out.print("Max-heap çıkış sırası: ");
22        while (!maxHeap.isEmpty()) System.out.print(maxHeap.poll() + " "); // 50 30 20 10
23        System.out.println();
24
25        // Gerçek senaryo: görev zamanlayıcı — düşük 'oncelik' sayısı = daha acil.
26        PriorityQueue<Gorev> zamanlayici = new PriorityQueue<>(Comparator.comparingInt(Gorev::oncelik));
27        zamanlayici.add(new Gorev("e-posta gönder", 5));
28        zamanlayici.add(new Gorev("sistem çökmesi!", 1));
29        zamanlayici.add(new Gorev("rapor üret", 3));
30        System.out.println("\nGörevler önceliğe göre işleniyor:");
31        while (!zamanlayici.isEmpty()) {
32            Gorev g = zamanlayici.poll();
33            System.out.println("  [" + g.oncelik() + "] " + g.ad());
34        }
35
36        System.out.println("""
37
38                --- PriorityQueue (öncelik kuyruğu) ---
39                Elemanları öncelik sırasına göre verir (FIFO değil!). İçte 'heap' (yığın ağacı) kullanır.
40                add/offer O(log n), peek O(1), poll O(log n). peek/poll HER ZAMAN en öncelikliyi verir.
41                Varsayılan min-heap (en küçük); Comparator ile max-heap veya özel öncelik.
42                Kullanım: görev/iş zamanlama, Dijkstra/A* gibi algoritmalar, 'en yakın K eleman'.
43                NOT: kuyruğu gezmek (iterator) SIRALI değildir; sıra yalnızca poll ile ortaya çıkar.""");
44    }
45}