1// Ornek1: Yaratımsal (creational) desenler — Singleton, Factory Method, Builder.
2// Gerçek senaryo: bir bildirim sistemi (e-posta/SMS/push) ve mesaj kurulumu.
3// Çalıştırma: java Ornek1.java
4public class Ornek1 {
5
6    public static void main(String[] args) {
7        // --- SINGLETON: tüm uygulamada tek yapılandırma örneği ---
8        Yapilandirma.getInstance().ayarla("gonderen", "destek@site.com");
9        System.out.println("Singleton gönderen: " + Yapilandirma.getInstance().oku("gonderen"));
10
11        // --- FACTORY METHOD: tipe göre doğru bildirim nesnesini üret ---
12        // Çağıran kod somut sınıfları (EmailBildirim vb.) bilmez; sadece tip söyler.
13        System.out.println("\nFactory ile bildirimler:");
14        for (String kanal : new String[]{"email", "sms", "push"}) {
15            Bildirim b = BildirimFabrikasi.olustur(kanal);
16            b.gonder("Siparişiniz kargoda!");
17        }
18
19        // --- BUILDER: çok alanlı bir mesajı okunaklı, adım adım kur ---
20        System.out.println("\nBuilder ile e-posta:");
21        Eposta eposta = new Eposta.Builder("ada@site.com")
22                .konu("Hoş geldin")
23                .govde("Aramıza katıldığın için teşekkürler.")
24                .onemli(true)
25                .build();
26        System.out.println("  " + eposta);
27    }
28}
29
30// Singleton: private constructor + tek statik örnek (thread-safe, sınıf yüklenince oluşur).
31class Yapilandirma {
32    private static final Yapilandirma TEK = new Yapilandirma();
33    private final java.util.Map<String, String> degerler = new java.util.HashMap<>();
34    private Yapilandirma() {}
35    static Yapilandirma getInstance() { return TEK; }
36    void ayarla(String k, String v) { degerler.put(k, v); }
37    String oku(String k) { return degerler.get(k); }
38}
39
40// Factory Method: nesne üretim kararını tek yerde toplar.
41interface Bildirim { void gonder(String mesaj); }
42class EmailBildirim implements Bildirim { public void gonder(String m) { System.out.println("  [e-posta] " + m); } }
43class SmsBildirim implements Bildirim { public void gonder(String m) { System.out.println("  [SMS] " + m); } }
44class PushBildirim implements Bildirim { public void gonder(String m) { System.out.println("  [push] " + m); } }
45
46class BildirimFabrikasi {
47    static Bildirim olustur(String kanal) {
48        return switch (kanal) {
49            case "email" -> new EmailBildirim();
50            case "sms" -> new SmsBildirim();
51            case "push" -> new PushBildirim();
52            default -> throw new IllegalArgumentException("Bilinmeyen kanal: " + kanal);
53        };
54    }
55}
56
57// Builder: opsiyonel alanları çok olan nesneyi zincirleme, okunaklı kur.
58class Eposta {
59    private final String alici, konu, govde;
60    private final boolean onemli;
61    private Eposta(Builder b) { this.alici = b.alici; this.konu = b.konu; this.govde = b.govde; this.onemli = b.onemli; }
62    @Override public String toString() {
63        return (onemli ? "[ÖNEMLİ] " : "") + alici + " | " + konu + " | " + govde;
64    }
65    static class Builder {
66        private final String alici;
67        private String konu = "(konusuz)";
68        private String govde = "";
69        private boolean onemli = false;
70        Builder(String alici) { this.alici = alici; }
71        Builder konu(String k) { this.konu = k; return this; }
72        Builder govde(String g) { this.govde = g; return this; }
73        Builder onemli(boolean o) { this.onemli = o; return this; }
74        Eposta build() { return new Eposta(this); }
75    }
76}

1// Ornek2: Yapısal (structural) desenler — Adapter, Decorator, Facade.
2// Gerçek senaryo: eski bir ödeme API'sini uyarlama, kahve fiyatı süsleme, sipariş cephesi.
3// Çalıştırma: java Ornek2.java
4public class Ornek2 {
5
6    public static void main(String[] args) {
7        // --- ADAPTER: uyumsuz bir arayüzü, beklediğimiz arayüze uyarla ---
8        // Yeni kodumuz OdemeServisi bekliyor ama elimizde eski, farklı imzalı bir API var.
9        OdemeServisi odeme = new EskiOdemeAdapter(new EskiOdemeApi());
10        System.out.println("Adapter ile ödeme:");
11        odeme.ode(250.0, "TRY");
12
13        // --- DECORATOR: bir nesneye, sınıfını değiştirmeden davranış/özellik ekle ---
14        // Temel kahveyi sarmalayarak süt ve şeker "ekliyoruz"; her sarmalayıcı fiyatı artırır.
15        System.out.println("\nDecorator ile kahve:");
16        Kahve kahve = new SekerEkle(new SutEkle(new SadeKahve()));
17        System.out.printf("  %s = %.2f TL%n", kahve.aciklama(), kahve.fiyat());
18
19        // --- FACADE: karmaşık bir alt sistemi tek, basit bir arayüzün arkasına gizle ---
20        // İstemci stok/ödeme/kargo ayrıntılarıyla uğraşmaz; tek bir siparisVer() çağırır.
21        System.out.println("\nFacade ile sipariş:");
22        SiparisFacade siparis = new SiparisFacade();
23        siparis.siparisVer("Klavye", 250.0);
24    }
25}
26
27// --- Adapter ---
28interface OdemeServisi { void ode(double tutar, String paraBirimi); }
29
30class EskiOdemeApi { // değiştiremediğimiz eski/3. parti API
31    void makePayment(int kurus, String currency) {
32        System.out.println("  [eski API] " + kurus + " kuruş (" + currency + ") tahsil edildi.");
33    }
34}
35
36class EskiOdemeAdapter implements OdemeServisi { // eskiyi yeni arayüze uyarlar
37    private final EskiOdemeApi eski;
38    EskiOdemeAdapter(EskiOdemeApi eski) { this.eski = eski; }
39    public void ode(double tutar, String paraBirimi) {
40        eski.makePayment((int) Math.round(tutar * 100), paraBirimi); // TL -> kuruş dönüşümü
41    }
42}
43
44// --- Decorator ---
45interface Kahve { String aciklama(); double fiyat(); }
46class SadeKahve implements Kahve {
47    public String aciklama() { return "Kahve"; }
48    public double fiyat() { return 30; }
49}
50abstract class KahveSusleyici implements Kahve { // ortak sarmalayıcı taban
51    protected final Kahve ic;
52    KahveSusleyici(Kahve ic) { this.ic = ic; }
53}
54class SutEkle extends KahveSusleyici {
55    SutEkle(Kahve ic) { super(ic); }
56    public String aciklama() { return ic.aciklama() + " + süt"; }
57    public double fiyat() { return ic.fiyat() + 8; }
58}
59class SekerEkle extends KahveSusleyici {
60    SekerEkle(Kahve ic) { super(ic); }
61    public String aciklama() { return ic.aciklama() + " + şeker"; }
62    public double fiyat() { return ic.fiyat() + 3; }
63}
64
65// --- Facade ---
66class StokServisi { boolean dus(String urun) { System.out.println("  [stok] " + urun + " stoktan düşüldü."); return true; } }
67class KargoServisi { void planla(String urun) { System.out.println("  [kargo] " + urun + " için kargo planlandı."); } }
68
69class SiparisFacade {
70    private final StokServisi stok = new StokServisi();
71    private final KargoServisi kargo = new KargoServisi();
72    void siparisVer(String urun, double tutar) {
73        // Karmaşık adımları tek çağrının ardına gizler.
74        if (stok.dus(urun)) {
75            new EskiOdemeAdapter(new EskiOdemeApi()).ode(tutar, "TRY");
76            kargo.planla(urun);
77            System.out.println("  Sipariş tamamlandı: " + urun);
78        }
79    }
80}

1// Ornek3: Davranışsal (behavioral) desenler — Strategy, Observer, Command.
2// Gerçek senaryo: kargo ücreti stratejisi, stok takibi (bildirim), geri alınabilir komutlar.
3// Çalıştırma: java Ornek3.java
4import java.util.ArrayList;
5import java.util.ArrayDeque;
6import java.util.Deque;
7import java.util.List;
8
9public class Ornek3 {
10
11    public static void main(String[] args) {
12        // --- STRATEGY: algoritmayı (kargo ücreti) çalışma zamanında değiştir ---
13        double sepet = 800;
14        System.out.println("Sepet: " + sepet + " TL");
15        System.out.println("  Standart : " + KargoUcreti.STANDART.hesapla(sepet) + " TL");
16        System.out.println("  Ekspres  : " + KargoUcreti.EKSPRES.hesapla(sepet) + " TL");
17        // Strateji bir lambda da olabilir (functional interface):
18        KargoStratejisi kampanya = tutar -> tutar >= 500 ? 0 : 40;
19        System.out.println("  Kampanya (500+ ücretsiz): " + kampanya.hesapla(sepet) + " TL");
20
21        // --- OBSERVER: stok değişince ilgili aboneler otomatik haberdar olsun ---
22        System.out.println("\nObserver — stok takibi:");
23        StokTakip stok = new StokTakip("Klavye");
24        stok.aboneOl(haber -> System.out.println("  [müşteri] " + haber));
25        stok.aboneOl(haber -> System.out.println("  [analitik] kaydedildi: " + haber));
26        stok.stokGuncelle(0);   // tükendi -> herkese haber
27        stok.stokGuncelle(15);  // geldi -> herkese haber
28
29        // --- COMMAND: işlemleri nesneleştir; geri alma (undo) mümkün olsun ---
30        System.out.println("\nCommand — geri alınabilir metin düzenleyici:");
31        Editor editor = new Editor();
32        KomutYoneticisi yonetici = new KomutYoneticisi();
33        yonetici.calistir(new YazKomutu(editor, "Merhaba"));
34        yonetici.calistir(new YazKomutu(editor, " dünya"));
35        System.out.println("  Metin: '" + editor.metin() + "'");
36        yonetici.geriAl();  // son yazmayı geri al
37        System.out.println("  Geri al -> '" + editor.metin() + "'");
38        yonetici.geriAl();
39        System.out.println("  Geri al -> '" + editor.metin() + "'");
40    }
41}
42
43// --- Strategy ---
44@FunctionalInterface
45interface KargoStratejisi { double hesapla(double sepetTutari); }
46enum KargoUcreti implements KargoStratejisi {
47    STANDART { public double hesapla(double t) { return t >= 1000 ? 0 : 30; } },
48    EKSPRES  { public double hesapla(double t) { return 60; } }
49}
50
51// --- Observer ---
52@FunctionalInterface
53interface StokAbonesi { void bildirimAl(String haber); }
54class StokTakip {
55    private final String urun;
56    private final List<StokAbonesi> aboneler = new ArrayList<>();
57    StokTakip(String urun) { this.urun = urun; }
58    void aboneOl(StokAbonesi a) { aboneler.add(a); }
59    void stokGuncelle(int adet) {
60        String haber = adet == 0 ? urun + " tükendi" : urun + " stoğa geldi (" + adet + " adet)";
61        aboneler.forEach(a -> a.bildirimAl(haber));
62    }
63}
64
65// --- Command ---
66interface Komut { void calistir(); void geriAl(); }
67class Editor {
68    private final StringBuilder sb = new StringBuilder();
69    void ekle(String s) { sb.append(s); }
70    void sil(int uzunluk) { sb.delete(sb.length() - uzunluk, sb.length()); }
71    String metin() { return sb.toString(); }
72}
73class YazKomutu implements Komut {
74    private final Editor editor;
75    private final String metin;
76    YazKomutu(Editor editor, String metin) { this.editor = editor; this.metin = metin; }
77    public void calistir() { editor.ekle(metin); }
78    public void geriAl() { editor.sil(metin.length()); } // yazılanı geri al
79}
80class KomutYoneticisi {
81    private final Deque<Komut> gecmis = new ArrayDeque<>();
82    void calistir(Komut k) { k.calistir(); gecmis.push(k); }
83    void geriAl() { if (!gecmis.isEmpty()) gecmis.pop().geriAl(); }
84}