Java01-java/14-dosya-ve-io

Dosya İşlemleri ve I/O

Şimdiye kadar veriler programın içinde, bellekte yaşadı. Ama gerçek uygulamalar dış dünyayla konuşur: dosya okur/yazar, ağdan veri alır, kayıt tutar. Bu bölümde Java'da girdi/çıktı (I/O) işlemlerini, hem klasik akış (…

Dosya İşlemleri ve I/O

Bu bölümün örnekleri repo klasörünü kirletmemek için geçici dosyalar (Files.createTempFile) kullanır ve iş bitince onları siler. Kendi projelerinde elbette kalıcı yollar kullanırsın.

Klasik I/O: akışlar (streams)

Java'nın orijinal I/O modeli akışlar üzerine kuruludur: veriyi byte byte veya karakter karakter okuyup yazarsın. Verimlilik için bunları tamponlu (buffered) sarmalayıcılarla kullanırız:

Yazma: FileWriter → BufferedWriter (write, newLine)
Okuma: FileReader → BufferedReader (readLine)

try (BufferedWriter w = new BufferedWriter(new FileWriter(dosya))) {
    w.write("satır");
    w.newLine();
}
try (BufferedReader r = new BufferedReader(new FileReader(dosya))) {
    String satir;
    while ((satir = r.readLine()) != null) { ... }
}

Dikkat: akışlar birer kaynaktır ve mutlaka kapatılmalıdır. try-with-resources bunu otomatik yapar (blok bitince close() + tampon boşaltma). Örnek 1 (./Ornek1.java) tamponlu yazma ve satır satır okumayı gösterir.

Modern I/O: NIO.2 (Path ve Files)

Java 7 ile gelen java.nio.file paketi, sık yapılan işleri tek satıra indirir. Path bir dosya yolunu temsil eder; Files ise yüksek seviyeli yardımcı metotlar sunar:

Files.write(path, List.of("a", "b", "c"));   // listeyi satır satır yaz
List<String> satirlar = Files.readAllLines(path); // tümünü oku
Files.writeString(path, "ek\n", StandardOpenOption.APPEND); // sona ekle
Files.exists(path); Files.size(path); Files.delete(path);

Path ayrıca yol parçalarıyla çalışmayı kolaylaştırır (getFileName, getParent). Örnek 2 (./Ornek2.java) NIO ile yazma/okuma/ekleme ve dosya bilgisi almayı gösterir.

Küçük dosyalarda readAllLines pratiktir; çok büyük dosyalarda ise tümünü belleğe almak yerine satır satır akıtan Files.lines(...) tercih edilir.

Files.lines + Stream

Files.lines(path) bir Stream<String> döndürür; böylece dosyayı satır satır, tembel biçimde ve Stream API'nin tüm gücüyle işleyebilirsin. Bu stream bir kaynak tuttuğundan try-with-resources içinde kullanılmalıdır:

try (Stream<String> satirlar = Files.lines(path)) {
    satirlar.filter(s -> s.startsWith("ERROR")).forEach(System.out::println);
}

Örnek 3 (./Ornek3.java) küçük bir log dosyası oluşturur, seviyelere (INFO/WARN/ERROR) göre kaç kayıt olduğunu groupingBy ile sayar ve yalnızca hata satırlarını süzer — dosya işleme ile Stream API'yi bir araya getirir.

byte vs karakter akışları

İki tür akış vardır: byte akışları (InputStream/OutputStream) her tür ikili veri (resim, ses, zip) için; karakter akışları (Reader/Writer) metin için kullanılır. Metinle çalışırken karakter akışlarını (veya NIO'nun metin metotlarını) tercih edersin; böylece karakter kodlaması (UTF-8 gibi) doğru ele alınır.

Özet

Klasik tamponlu akışlarla dosya okuyup yazmayı, modern NIO.2 (Path/Files) ile aynı işleri çok daha kısa yapmayı ve Files.lines ile dosyaları Stream halinde işlemeyi öğrendik. try-with-resources ile kaynakları güvenle kapattık. Sırada, programları aynı anda birden çok iş yapabilir hale getiren konu: çoklu iş parçacığı ve eşzamanlılık.

▶ Kod Örnekleri(3)

Ornek1

çalıştırılabilir

Ornek1.java

1// Ornek1: Klasik I/O — BufferedWriter ile yazma, BufferedReader ile okuma.
2// Çalıştırma: java Ornek1.java
3import java.io.BufferedReader;
4import java.io.BufferedWriter;
5import java.io.FileReader;
6import java.io.FileWriter;
7import java.io.IOException;
8import java.nio.file.Files;
9import java.nio.file.Path;
10
11public class Ornek1 {
12
13    public static void main(String[] args) throws IOException {
14        // Geçici dosya kullanıyoruz; repo klasörünü kirletmemek için.
15        Path dosya = Files.createTempFile("ornek-io-", ".txt");
16        System.out.println("Geçici dosya: " + dosya);
17
18        // --- Yazma ---
19        // try-with-resources: akış blok bitince otomatik kapanır (flush + close).
20        try (BufferedWriter yazici = new BufferedWriter(new FileWriter(dosya.toFile()))) {
21            yazici.write("Birinci satır");
22            yazici.newLine();
23            yazici.write("İkinci satır");
24            yazici.newLine();
25            yazici.write("Üçüncü satır");
26            yazici.newLine();
27        }
28        System.out.println("Dosyaya 3 satır yazıldı.");
29
30        // --- Okuma ---
31        System.out.println("\nDosya içeriği:");
32        int satirNo = 0;
33        try (BufferedReader okuyucu = new BufferedReader(new FileReader(dosya.toFile()))) {
34            String satir;
35            while ((satir = okuyucu.readLine()) != null) { // satır kalmayınca null döner
36                satirNo++;
37                System.out.println("  " + satirNo + ": " + satir);
38            }
39        }
40
41        // Temizlik
42        Files.deleteIfExists(dosya);
43        System.out.println("\nGeçici dosya silindi.");
44    }
45}

Çıktı yerel JDK 21 ile yakalandı — tarayıcıda JVM çalışmaz.

Ornek2

çalıştırılabilir

Ornek2.java

1// Ornek2: Modern NIO.2 — Path ve Files ile kısa dosya işlemleri.
2// Çalıştırma: java Ornek2.java
3import java.io.IOException;
4import java.nio.file.Files;
5import java.nio.file.Path;
6import java.util.List;
7
8public class Ornek2 {
9
10    public static void main(String[] args) throws IOException {
11        Path dosya = Files.createTempFile("ornek-nio-", ".txt");
12        System.out.println("Geçici dosya: " + dosya.getFileName());
13
14        // NIO ile yazma: tek satırda tüm listeyi yaz.
15        List<String> satirlar = List.of("elma", "armut", "kiraz", "muz");
16        Files.write(dosya, satirlar);
17        System.out.println("Yazılan satır sayısı: " + satirlar.size());
18
19        // NIO ile okuma: tüm satırları tek seferde listeye al.
20        List<String> okunan = Files.readAllLines(dosya);
21        System.out.println("Okunan: " + okunan);
22
23        // Sona ekleme (append)
24        Files.writeString(dosya, "çilek\n", java.nio.file.StandardOpenOption.APPEND);
25        System.out.println("Ekleme sonrası satır sayısı: " + Files.readAllLines(dosya).size());
26
27        // Dosya bilgileri
28        System.out.println("\nVar mı?    : " + Files.exists(dosya));
29        System.out.println("Boyut (byte): " + Files.size(dosya));
30
31        // Path ile yol işlemleri (dosya oluşturmadan, sadece metin üzerinde)
32        Path ornekYol = Path.of("/home/kullanici/belgeler/rapor.pdf");
33        System.out.println("\nPath örneği: " + ornekYol);
34        System.out.println("  dosya adı : " + ornekYol.getFileName());
35        System.out.println("  üst dizin : " + ornekYol.getParent());
36
37        Files.deleteIfExists(dosya);
38        System.out.println("\nGeçici dosya silindi.");
39    }
40}

Çıktı yerel JDK 21 ile yakalandı — tarayıcıda JVM çalışmaz.

Ornek3

çalıştırılabilir

Ornek3.java

1// Ornek3: Log dosyası yazma ve Files.lines + Stream ile analiz.
2// Çalıştırma: java Ornek3.java
3import java.io.IOException;
4import java.nio.file.Files;
5import java.nio.file.Path;
6import java.util.List;
7import java.util.Map;
8import java.util.stream.Collectors;
9import java.util.stream.Stream;
10
11public class Ornek3 {
12
13    public static void main(String[] args) throws IOException {
14        Path log = Files.createTempFile("ornek-log-", ".log");
15
16        // Basit bir log dosyası oluştur (seviye + mesaj).
17        List<String> kayitlar = List.of(
18                "INFO  uygulama başladı",
19                "WARN  bellek %80",
20                "INFO  istek alındı",
21                "ERROR veritabanı bağlantısı koptu",
22                "INFO  istek tamamlandı",
23                "ERROR zaman aşımı",
24                "WARN  yavaş sorgu"
25        );
26        Files.write(log, kayitlar);
27        System.out.println("Log dosyası yazıldı (" + kayitlar.size() + " kayıt).\n");
28
29        // Files.lines bir Stream<String> döndürür; try-with-resources ile kapatılmalı.
30        // Seviyelere göre kaç kayıt var?
31        try (Stream<String> satirlar = Files.lines(log)) {
32            Map<String, Long> seviyeSayisi = satirlar
33                    .map(s -> s.split("\\s+")[0])      // ilk kelime = seviye
34                    .collect(Collectors.groupingBy(s -> s, Collectors.counting()));
35            System.out.println("Seviye dağılımı: " + seviyeSayisi);
36        }
37
38        // Sadece ERROR satırlarını süz.
39        try (Stream<String> satirlar = Files.lines(log)) {
40            System.out.println("\nHata kayıtları:");
41            satirlar.filter(s -> s.startsWith("ERROR"))
42                    .forEach(s -> System.out.println("  " + s));
43        }
44
45        Files.deleteIfExists(log);
46        System.out.println("\nGeçici log dosyası silindi.");
47    }
48}

Çıktı yerel JDK 21 ile yakalandı — tarayıcıda JVM çalışmaz.